ỡi kiếm xanh biếc. Gần sống kiếm có khắc hai chữ không rõ nét, dường như hai chữ đó đã bị mài mờ đi để những người sau không nhận diện được.
Thạch Đạt Lang gật gù:
- Đây là một thanh kiếm quý, nhưng không phải dùng để chiến đấu.
Hắn nói thế, không muốn cho đồ đệ biết lưỡi kiếm kia chính là lưỡi kiếm
chủ nhân nó chỉ mang theo để kết liễu đời mình khi cần thiết. Hắn có cảm tưởng cái hộp mà Hạo Nhiên đã gửi lại làm tin ở đền Toku có một giá trị đặc biệt.
- Từ nay, con chớ giao cho ai những kỷ niệm do tổ phụ để lại. Để khi trời yên rồi, ta sẽ dẫn con đến chuộc.
- Con cám ơn thầy.
- Đêm qua ngủ ở đâu ?
- Ông thủ từ bảo ngủ tạm tại đền vì bão to quá, hôm nay mới về được.
- Đã ăn cơm chưa ?
- Chưa. Chắc thầy cũng chưa ăn ?
Thạch Đạt Lang cười:
- Ừ, con đi nấu cơm đi. Ta thấy hình như nhà cũng không còn củi.
- Còn, còn chứ ...
Vừa nói, Hạo Nhiên vừa hối hả đứng lên ra nhà kho, chỉ chỗ nó để dành củi đốt và cỏ khô cho ngựa.
- Đây này thầy ! Nhiều lắm, đủ để sưởi cả mùa đông nữa.
Lại thêm một lần Thạch Đạt Lang thấy thằng bé quả biết lo xa. Tiên liệu
là mọt đức tính của người chỉ huy. Về điểm này hắn thấy hắn còn thua đồ
đệ.
Trong những ngày sau, mưa vẫn rả rích. Thạch Đạt Lang mang sách ra bảo
Hạo Nhiên đọc những chương bổ ích và giảng dạy cho nó hiểu nghĩa lý
trong sách. Những lúc học trò mệt mỏi, hắn chỉ dẫn cho nó cách vận khí
và luyện tập ở những nơi chật hẹp. Hạo Nhiên tỏ ra rất thông minh, mới
vài tuần đã tiến bộ lắm. Thạch Đạt Lang rất ưng ý.
Đến khi mưa dứt hẳn, mặt trời hé dạng và nước đã rút đi gần hết, hai
thầy trò ra khỏi lều thăm mảnh đất khẩn hoang. Cả hai không còn nhận ra
được mảnh đất ấy nữa vì nó chỉ còn là một vũng lầy nhão nhoẹt.
- Chỗ này không hy vọng trồng cấy gì như mình định được đâu. Hạo Nhiên nói.
Thầy nên đi tìm chỗ khác thôi.
- Không sao, ta đã xem rồi. Chờ nước rút hết, đất màu tốt còn lại thì phải trồng được chứ.
- Thế ngộ mưa nữa thì sao ?
- Ta sẽ ngăn không cho nước chảy vào.
Vừa nói hắn vừa lấy tay chỉ:
- Đắp một con đê ngăn nước đến tận đằng kia, bao quanh thửa đất.
- Trời ơi ! Công trình quá ! Thầy với con làm thế nào được !
- Hạo Nhiên ! Con chớ quên đây là nơi ta dùng làm thao trường để luyện tập.
Luyện tinh thần trong khi tập thể chất. Đừng bao giờ nản chí cả.
Thế là suốt mùa đông năm ấy, trừ những ngày tuyết rơi nhiều, thầy trò
Thạch Đạ t Lang lại ra công đào xới, lấy đá đắp đê trước những cái nhìn
chế giễu của cư dân trong vùng.
Nhưng đê mới xong được nửa, con tuyết tan đầu xuân đã tràn tới, kéo văng công trình khó nhọc của cả hai xuống chân núi.
Buồn rầu, Thạch Đạt Lang ngồi trong lều trông ra, không biết đối phó thế nào với những tàn phá không cưỡng nổi ấy của thiên nhiên. Thầy trò nhìn nhau chẳng thốt một lời.
Bỗng Thạch Đạt Lang sực nghĩ ra. Vô tình hắn đã quẩn quanh trong việc
phá một thửa đất rồi san ra vuông vức như ở đồng bằng. Thảo nào không
được. Vì ở đây là sườn đồi, thế đất phải khác. Hắn không thể giữ cho
nước không chảy, hay giữ cho đất đứng yên không bị nước soi mòn. Nước là nước, đất là đất, sao hắn lại điên rồ đòi thay đổi bản chất của nó.
Phải thuận theo dòng nước và thế đất. Đừng ngăn nó chảy. Hãy lợi dụng sự di động của nước, đưa nó dần dần vào những thửa ruộng nhỏ, không cần
vuông vức mà thuận với sườn đồi thấp dần từng bậc một, tất nước không
còn đủ mạnh để phá đất nữa.
Nghĩ đến đấy, hắn sung sướng quá, đập tay vào đùi nói lớn:
- Thật là ngốc. Không biết thuận theo thiên nhiên, sao đòi thành công được ?
Rồi lấy sổ tay ra, hắn ghi một nhận xét:
“Làm ruộng cũng như làm chính trị, phải thuận với thiên nhiên. Nhưng
trước hết, hãy tìm hiểu thế nào là thuận với thiên nhiên đã”. Đền Toku thực ra là một thiền viện, cách xóm tiều chừng năm dặm. Lão ông thủ viện tính tình trầm mặc, trước cũng là kiếm sĩ nhưng nay ẩn ở chốn hoang vu này để tránh dòm ngó.
Ông vẫn giữ liên lạc với vài người bạn cũ phục thị trong dinh Hòa Giả ở
Cổ thành, nhưng mối giao tình cũng vì địa vị xã hội khác biệt mà không
còn thắm thiết lắm.
Hôm ấy Điền Xán Quang tới chơi. Điền Xán Quang làm tham kiểm trong dinh
sứ quân Hòa Giả Nghị, giữ một chức vụ quan trọng coi việc tra xét danh
sách những người được đề bạt và cố vấn cho sứ quân Hòa Giả Nghị việc sử
dụng những người được đề bạt ấy.
Trong các chuyến công du, Điền Xán Quang thường có khá đông người tháp
tùng, nhưng lần này đến thăm người bạn cũ, ông chỉ đem theo hai kiếm sĩ
tùy viên và một gia nhân thân tín.
Đã lâu không hưởng cảnh thanh nhàn, Điền Xán Quang tỏ ra hết sức thích
thú khi được ngồi trong một mảnh vườn nhỏ xa thị thành, dưới gốc phong
cành đã bắt đầu nảy lộc, nghe tiếng ếch kêu báo hiệu sự hồi sinh của vạn vật sau một thời gian đông miên đằng đẵng.
Trời xế chiều, Điền Xán Quang không để ý. Mãi khi gia nhân bưng trà ra, ông mới nói:
- Ồ ! Hóa ra ta ngồi quên trong cõi vô minh này cũng lâu rồi nhỉ.
- Xin đại nhân bảo trọng. Trời hãy còn lạnh ...
- Không sao ! Ông cười. Tấm thân này đã nhiều xông pha, xá gì chút lạnh
cuối mùa. Chà ! Mùi hoa mai mới nở thơm thật
