sang Gyatso, đồng thời ngay hôm đó lệnh cho Bộ Hộ[5'> trích cúng dường chín mươi ngàn lượng bạc. Khi Đạt Lai thứ 5 lưu lại Bắc Kinh, luôn ở

tại chùa Tây Hoàng mà Đại Thanh xây riêng cho Ngài ngoài cửa An Định,

hưởng đối đãi trọng hậu của khách quý tối cao.

[5'> Bộ Hộ: tên gọi của một cơ quan hành chính thời kỳ phong kiến tại một số quốc gia Đông Á như Trung Quốc, Việt Nam… tương đương với Bộ Tài Chính ngày nay.

Có lẽ là từ nhỏ sinh trưởng nơi đất tuyết hoang nguyên, quen nhìn trời

xanh bao la trống trải, quen với thảo nguyên bò cừu đầy đàn; phú quý và

phồn hoa của kinh đô không hề khiến Lobsang Gyatso quá đỗi lưu luyến.

Tình cảm của Ngài đối với cung Potala hơn hẳn Tử Cấm Thành[6'>, Ngài nhớ

làn nước xanh trong của hồ thánh, nhớ tư thế một chú chim ưng chao

liệng, còn cả những con dân đất Tạng phủ phục dưới chân Ngài.

[6'> Tử Cấm Thành (Cố Cung) nằm ở trung tâm thành phố Bắc Kinh, là cung điện của các triều đại từ giữa nhà Minh đến cuối nhà Thanh. Diện tích

720.000 m2, gồm 800 cung và 8.886 phòng, được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1987.

Chỉ lưu lại Bắc Kinh hai tháng, Đạt Lai

thứ 5 bèn lấy lý do: “Nơi này thủy thổ không hợp, nhiều bệnh, mà tùy

tùng cũng bệnh”, đề nghị vua Thuận Trị cho phép trở về Tây Tạng. Vua

Thuận Trị lập tức chuẩn tấu, ban tặng lễ vật quý giá, lệnh vương công

đại thần mở tiệc tiễn đưa Ngài. Tháng năm năm đó, khi Đạt Lai thứ 5 đến

Đại Cát[7'>, vua Thuận Trị phái quan viên mang theo sách vàng viết bằng

bốn thứ tiếng Mãn, Mông, Tạng, Hán và ấn vàng đuổi theo đến Đại Cát,

chính thức sắc phong Đạt Lai thứ 5 là “Tây Thiên Đại Thiện Tự Tại Phật

Sở Lĩnh Thiên Hạ Thích Giáo Phổ Thông Ngõa Xích Lạt Đát Lạt Đạt Lai Lạt

Ma[8'>”. Có sự ủng hộ đắc lực của vương triều Đại Thanh, Đạt Lai thứ 5 từ đó củng cố được địa vị chính trị tôn giáo ở Tây Tạng.

[7'> Đại Cát: Nay là huyện Lương Thành, nội Mông Cổ.

[8'> Thích Giáo: Phật Giáo, Phổ Thông: thông hiểu tất cả kiến thức Phật học, Ngõa Xích Lạt Đát Lạt: dịch âm tiếng Phạn, nghĩa là Kim Cương Thủ.

Đạt Lai thứ 5 Lobsang Gyatso vào ở trong cung Potala, dùng vàng bạc từ nội

địa mang về, xây dựng mới mười ba tu viện Hoàng Giáo tại Tiền Tạng và

Hậu Tạng[9'>, gọi là Hoàng Giáo thập tam lâm. Ngài trở thành lãnh tụ

chính trị tôn giáo vĩ đại nhất của Tây Tạng, được muôn người lễ bái, mặt trời soi sáng. Chúng ta không thể phủ nhận, Lobsang Gyatso thật sự có

duyên với Thiền Phật, nếu không Ngài làm sao có thể từ một con em nhà

giàu bình thường, nhập vai Lạt Ma dễ dàng như thế? Ngài trổ hết tài năng trong Phật giáo Tạng truyền loạn lạc, khiến bầu trời lịch sử vần vũ gió cát từ đây trong sáng không bụi.

[9'> Hậu Tạng: Địa khu Shigatse.

Đến những năm cuối đời, Đạt Lai thứ 5 đã không mấy hỏi han chính sự, Ngài

vì muốn chuyên tâm viết kinh sách, ủy nhiệm tất cả chính vụ cho Đệ Ba

Sangye Gyatso[10'> chủ trì. Vào năm Khang Hy[11'> thứ 18 (năm 1679),

Sangye Gyatso được Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 bổ nhiệm làm Đệ Ba, Sangye

Gyatso trẻ tuổi gánh vác ủy thác to lớn của Đạt Lai thứ 5, dồi dào sức

sống tham gia vào chính vụ của Tây Tạng. Thế nhưng nơi có người thì vĩnh viễn có phân tranh, cục diện bề ngoài tưởng như gió yên sóng lặng, kỳ

thực là ngấm ngầm nổi sóng. Sangye Gyatso tiếp nhận chức vụ Đệ Ba, có

nghĩa y sẽ đảm đương tất cả trọng trách quản lý chính vụ Tây Tạng, bất

kể vinh nhục, đều không oán không hối.

[10'> Sangye Gyatso (Tang

Kết Gia Thố, 1653-1705): Nhà chính trị, học giả của Tây Tạng. Giữ chức

Đệ Ba trong một thời gian dài từ 1679 đến 1705.

[11'> Khang Hy

(1654-1722): vị Hoàng đế thứ 4 của nhà Thanh, trị vì từ năm 1661 đến năm 1722, tên húy là Huyền Diệp, miếu hiệu Thanh Thánh Tổ. Ông là vị hoàng

đế tài ba, người đã thiết lập sự thịnh trị dài lâu trên 130 năm của nhà

Thanh sau một loạt binh lửa can qua.

Năm 1682, Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 Lobsang Gyatso 66 tuổi qua đời vì bệnh tật ở cung Potala. Nhưng

Sangye Gyatso vì ổn định cục thế, quyết định giữ kín không phát tang,

lợi dụng danh nghĩa của Đạt Lai thứ 5 tiếp tục nắm giữ chính quyền.

Trong bóng tối, y lại âm thầm tra xét, tìm kiếm tung tích linh đồng

chuyển thế của Đạt Lai thứ 5. Vị linh đồng này chính là Đạt Lai thứ 6

Tsangyang Gyatso, trước khi chưa chào đời, đã định sẵn cả đời thân bất

do kỷ. Có lẽ Ngài không giống Đạt Lai thứ 5, có một trái tim có thể cùng thiên hạ tranh đoạt, có thể đặt mình trên mây, nhìn xuống muôn dân.

Nhưng vận mệnh trao cho họ vai trò giống nhau, Phật sống. Sự viên tịch

của một vị Phật sống, chẳng qua là chuyển dời linh hồn, hóa thân làm

người với một thể xác khác mà thôi. Linh hồn của họ cứ như vậy đời đời

tiếp nối, lưu truyền mãi mãi.

Trên thực tế, chuyển thế nào chỉ có Phật sống, nếu mỗi một người đều tìm kiếm kiếp trước của mình thì sẽ

lại trải qua một quá trình ra sao? Chúng ta đều là người bình thường, do đó sự sống hay cái chết của chúng ta đều chẳng có gì là kỳ lạ. Mỗi một

sinh mệnh đến hoặc đi, đều như bụi cát, rơi xuống dòng sông dài của năm

tháng mênh mang, không ai có thể tìm kiếm ai. Chúng ta kiên trì truy tìm ván bài của k