lớp học

ngồi theo sơ đồ do giáo sư Zigman hay mỉa mai giảng dạy. Cho dù ở trường đại

học New York nhiều giáo sư sử dụng phương pháp Socratic[1'>, nhưng

chỉ có mỗi Zigman dùng phương pháp đó như công cụ để tra tấn, làm mất mặt sinh

viên. Dex và tôi có chung nỗi ghét bỏ ông giáo sư xấu tính đó. Tôi sợ ông

Zigman cùng cực đến phi lý, trong khi đó, phản ứng của Dexter giống với ghét

cay ghét đắng hơn. "Đúng là một lão khốn," anh ta gầm lên sau giờ

học, thường là sau khi ông Zigman khiến cho một đứa bạn cùng lớp phát khóc.

"Tôi chỉ muốn phủi sạch nụ cười khinh khỉnh trên cái mặt vênh váo của lão

thôi."

[1'>

Phương pháp Socratic, được đặt theo tên một triết gia Hy Lạp cổ đại, là phương

pháp loại bỏ các giả thuyết tốt hơn bằng cách từng bước xác định và loại bỏ các

giả thuyết dẫn tới mâu thuẫn.

Dần dần, những

lần cằn nhằn đó chuyển thành những cuộc nói chuyện dài hơi hơn bên cốc cafe ở

phòng chung dành cho sinh viên hay trong những lần dạo chơi trong công viên

Quảng trường Washington. Chúng tôi bắt đầu cùng nhau học trước giờ lên lớp,

chuẩn bị cho điều không thể tránh được – cái ngày ông Zigman sẽ gọi bọn tôi.

Tôi sợ đến lượt mình, tôi biết đó sẽ là một cuộc thảm sát đẫm máu, nhưng cũng

âm thầm bí mật háo hức ngóng đến lúc Dex bị gọi. Ông Zigman nhằm vào những con

mồi có vẻ yếu đuối, rối loạn, mà Dex thì không thuộc hai dạng ấy. Tôi tin chắc

rằng anh ta sẽ không chịu thua một cách dễ dàng đâu.

Tôi nhớ rất rõ

lần đó. Ông Zigman đứng đằng sau bục giáo viên, kiểm tra hồ sơ chỗ ngồi, một

cái hồ sơ trên đó dán ảnh mặt bọn tôi cắt ra từ danh sách ảnh của năm thứ nhất,

gần như chảy cả nước miếng khi chọn con mồi. Ông ta ngước mắt dòm qua cặp kính

nhỏ, tròn tròn (kiểu đó gọi là mục kỉnh thì hơn), nhìn bao quát về phía chúng

tôi, và nói, "Cậu Thaler"

Ông ta phát âm

sai tên của Dex, khiến nó nghe giống như là "taller" vậy.

"Là

Thaa-ler ạ," Dex nói một cách thản nhiên, không hề tỏ ra sợ hãi.

Tôi hít vào một

hơi thật sâu; chưa bao giờ có ai chỉnh lại lời ông Zigman. Dex thực sự sắp biết

tay rồi đây.

"Vậy thì

xin lỗi, cậu Thaa-ler" ông Zigman nói, khẽ cúi đầu giả tạo. "Vụ

Palsgraf kiện Công ty đường sắt Long Island"

Dex ngồi bình

thản, sách gập lại, trong khi những đứa còn lại trong lớp lo lắng lật giở vụ án

mà tối hôm trước bọn tôi phải đọc.

Vụ án liên quan

đến một tai nạn đường sắt. Trong khi vội vàng, một nhân viên đường sắt khiến

cho một hành khách làm rơi gói thuốc nổ, làm một hành khách khác bị thương, đó

là bà Palsgraf. Thẩm phán Cardozo viết ý kiến đại diện cho đa số, tuyên bố rằng

bà Palsgraf không phải là "nguyên đơn có thể dự đoán trước được", và

như thế không thể đòi công ty đường sắt bồi thường được. Có thể những nhân viên

đường sắt lẽ ra nên thấy trước được tổn hại đối với người cầm cái gói đó, chứ

không phải tổn hại đối với bà Palsgraf, tòa án nói như vậy.

"Có nên

cho nguyên đơn nhận tiền bồi thường không?" ông Zigman hỏi Dex.

Dex không nói

gì cả. Trong một giây ngắn ngủi, tôi phát sợ, tưởng là anh ta chết cứng như

những người đi trước rồi. Nói ‘không’ đi, tôi thầm nghĩ, truyền cho anh ta

những đợt sóng điện não mạnh mẽ. Đồng ý với phán quyết của đa số ấy. Nhưng khi

nhìn nét mặt anh ta và cái cách anh ta khoanh tay trước ngực thì tôi dám nói là

anh ta đang kéo dài thời gian, khác hẳn với cách của phần lớn bọn sinh viên năm

thứ nhát: tuôn ra những câu trả lời nhanh, đầy lo lắng và không vững vàng như

thể thời gian phản ứng có thể bù đắp lại cho vốn hiểu biết vậy.

"Theo ý

kiến riêng của em ấy ạ?" Dex hỏi.

"Tôi đang

trực tiếp nói với cậu, cậu Thaler ạ. Thế nên, đúng, tôi hỏi ý kiến của

cậu".

"Là em thì

em sẽ đồng ý, nguyên đơn nên được nhận tiền bồi thường. Em đồng ý với ý kiến

phản bác của thẩm phán Andrews."

"Ô... thật

vậy sao?" giọng ông Zigman cao vút, là giọng mũi.

‘Vâng. Đúng

vậy"

Tôi lấy làm

ngạc nhiên trước câu trả lời của anh ta, vì anh ta đã nói với tôi ngay trước

khi vào lớp rằng anh ta không hề biết loại thuốc kích thích crack-cocaine xuất

hiện từ năm 1928, nhưng ông thẩm phán chắc chắn đã hút thứ thuốc đó khi ông ta

viết ý kiến phản bác. Tôi thậm chí còn ngạc nhiên hơn khi cái câu "đúng

vậy" xấc xược của Dexter thêm vào cuối câu trả lời, như thể để giễu ông

Zigman.

Bộ ngực gầy giơ

xương của ông Zigman phồng lên thấy rõ. "Vậy cậu cho rằng người ta bảo vệ

lẽ ra phải dự đoán trước đó được là cái gói vô hại dài gần bốn mươi phân, bọc

bằng giấy báo đó có chứa thuốc nổ và sẽ khiến cho nguyên đơn bị thương:"

"Chắc chắn

cũng có khả năng đó."

"Anh ta

cũng nên thấy trước rằng cái gói đó có thể làm bị thương bất kỳ ai trên thế

giới này?" ông Zigman hỏi, sự chế giễu ngày càng tăng.

"Em không

nói bất kỳ ai trên thế giới này, mà em nói đúng là ‘nguyên đơn’. Theo ý kiến

của em, bà Palsgraf có nằm trong vùng nguy hiểm."

Ông Zigman tiến

lại gần hàng ghế bọn tôi ngồi, người đứng thẳng và ném tờ báo Wall Street

Journal lên cuốn sách gấp của Dex.

"Trả lại

tôi tờ báo được không?"

"Em không

muốn" Dex nói.

Cơn sốc trong

lớp nổi