ằng mọi thủ đoạn, tàn sát đồng đạo để thực hiện cho được tham vọng thống nhất Ngũ nhạc kiếm phái, rốt cuộc lại sa vào

bẫy của một kẻ khác thâm hiểm cao tay hơn. Mà cả hai đều là đại tôn sư

võ học của phe Chính giáo ! Ai có thể không kinh hoàng trước cảnh tượng

Diệt Tuyệt sư thái, chưởng môn một môn phái chuyên lấy từ bi của đức

Phật làm gốc là Nga mi, lại thản nhiên vung °ỷ Thiên kiếm tàn sát một

lúc mấy trăm giáo đồ Ma giáo trên hoang mạc khi những người này không

còn đủ sức chống cự ! Một nhân vật trong phe bạch đạo có thể bình thản

giết môt nhân vật khác trong phe hắc đạo và xem đó là một nhiệm vụ tất

nhiên, với một lí do vô cùng đơn giản :

người bị giết là người thuộc phe hắc đạo, có nghĩa đó là người xấu. Cái

đạo lí mà họ làm cơ sở để dựa vào trong việc đồ sát được xem như là công đạo của võ lâm. Và ngược lạicũng thế đối với người thuộc phe hắc đạo.

Người ta có thể an tâm giết người vì những cái cái nhãn hiệu mà người ta gán cho nhau. Trước kia, một người bị giết thường là vì một tội ác nào

đó, còn giờ đây, khi bị ném vào cõi gíang hồ phức tạp mênh mông, chính

tà lẫn lộn, thì y phải lo tự vệ để khỏi bị chết trước lúc kịp thắc mắc

mình bị giết vì lí do gì !.

Dường như Kim Dung muốn chứng minh cho ta thấy sự phân biệt rạch ròi tà

chính là điều hoàn toàn không thực. Người đọc không còn tin vào cái đạo

lí được dại diện bởi phe được coi như tượng trưng cho chính nghĩa. Phải, làm sao tin nỗi khi mà bên cạnh những bậc chân tu đạo hạnh như Phương

Chứng đại sư, Xung Hư đạo trưởng, Không Kiến thần tăng hay khoáng đạt

như Phong Thanh Dương, Hồng Thất Công lại còn không ít những người gàn

dỡ như Diệt Tuyệt sư thái, tàn độc như Tả Lãnh Thiền, thâm hiểm như Nhạc Bất Quần và sa đọa đến mức thô bỉ như bọn môn đệ phái Toàn Chân ? Và có thể xem thường Ma giáo được không, một khi đã nghe được khúc Tiếu ngạo

giang hồ cao nhã cuả Trưởng lão Khúc Dương, hay được chứng kiến phong độ kiêu hùng của Bạch mi ưng vương Hân Thiên Chính trên Quang Minh đỉnh ?

Công thức cũ đã bị phá vỡ và kéo theo nó là sự sụp đổ của định kiến về

Chính Tà. Mọi việc không còn đơn giản như gán cho đối tượng một nhãn

hiệu nào đó và an tâm đánh giá người đó qua cái nhãn mà y bị gán vào !

Những người anh hùng của Kim Dung đã không ít phen phải một mình trăn

trở trước các vấn đề chính tà thiện ác nhằm xác định một đường đi, một

giới tuyến cho chính mình. Họ thường bị đẩy đối diện với hai vấn nạn :

một bên là giáo huấn của sư môn và truyền thống, bên kia là cái thực tế

mà họ chứng kiến và sống. Lệnh Hồ Xung khi ngồi sám hối trên núi Hoa sơn đã nhiều phen băn hoăn trước lời giáo huấn của sư phụ lên án Ma giáo.

Do bản tính khoáng đạt nên chỉ sau một lúc băn khoăn, gã viện dẫn một

vài việc làm tồi tệ của phe Ma giáo và kết luận ngay : Ma giáo là một

phe tồi tệ đốn mạt. Hơn nữa điều đó đã được khẳng định bởi sư phụ, sư

nương là những người mà gã tôn kính, thì nó chắc chắn là đúng rồi ! Cái

cách qui kết ngây thơ và vội vã ấy chỉ có thể tạm thời làm yên tâm gã

theo kiểu bịt tai để ăn cắp nhạc ngựa mà thôi. Thực ra trong tâm hồn gã

vấn đề chính tà đã bị nghi vấn hoá ! Cái nền tảng đạo lí mà gã hấp thụ

đã bắt đầu bị lung lay. Để rồi sau này, khi đã chứng kiến được cái thủ

đoạn thâm độc của phái Tung sơn và ngẫu nhiên giao du với các tay kiêu

hùng trong Ma giáo như Hướng Vấn Thiên, Nhậm Ngã Hành thì cái khuôn khổ

đạo lí ước thúc gã lại càng lung lay thêm nữa !

Một cậu bé Vô Kị lang thang khắp giang hồ để chứng kiến một thế giới tà

không ra tà, chính không ra chính. Mọi cái công thức chính tà, mọi cái

khuôn khổ giáo huấn đều bị đổ vỡ khi cậu thấy rõ và thậm chí còn là nạn

nhân của sự thâm độc của các nhân vật phe Chính giáo. Các bài học vỡ

lòng mà cậu tiếp thu từ các bậc trưởng bối phái Võ đương nó khác xa thực tế biết bao. Bên cạnh tinh thần trượng nghĩa của nhân vật Ma giáo là

Thường Ngộ Xuân thì, dưới mắt Vô Kị, nhân cách của chưởng môn phái Côn

luân Hà Thái Xung trông thật đê hèn và đáng khinh đến ngần nào ! Khi

nhìn thấy cảnh Diệt Tuyệt sư thái tàn sát giáo chúng Ma giáo, Vô Kị vì

cảm phục cái hào khí của bọn người bị truyền thống cho là tàn độc xấu xa đó, mà đã liều thân nhảy ra can thiệp. Tiếng nói của lương tri đã chiến thắng ! Lúc đó, giữa cái gọi là Chính và Tà, ai đúng ai sai và thử hỏi

ai tàn độc hơn ai ?

Sẽ dễ dàng biết bao nếu để cho một kẻ độc ác như Tây độc Âu Dương Phong

bị chết thảm để đền bù lại những điêù tàn ác mà y đã gây cho người khác. Nhưng Kim Dung đã rất sâu sắc khi để hai nhân vật sống như hai thái cực của Thiện và ác Hồng Thất Công và Âu Dương Phong, sau khi giao đấu với

nhau mấy ngày đêm, cùng ôm nhau chết trên đỉnh non tuyết lạnh. Mẹ Thiên

Nhiên vĩ đại đã hoá giải tất cả ân cừu và ôm hai đứa con, dầu hư đốn hay tốt đẹp, vào trong vòng tay bao dung của mình. Và không phải ngẫu nhiên mà một nhân vật cao ngạo cổ quái như Hoàng Dược Sư lại gây được ấn

tượng vô cùng sâu sắc đối với người đọc. Ông chẳng thèm coi cái đạo lí

giang hồ vào đâu và suốt đời, ông đạp đổ thị phi, xóa nhòa tà ch